Ετικέτες

Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ: ΟΤΑΝ Η ΤΕΧΝΗ ΕΞΑΓΟΡΑΖΕΤΑΙ ΑΝΤΙ ΠΙΝΑΚΙΟΥ ΦΑΚΗΣ

FRANCISCO DE GOYA – EL SUEÑO DE LA RAZÓN PRODUCE MONSTRUOS (1799)


Με αφορμή τις δηλώσεις και τη γενικότερη στάση πολλών καλλιτεχνών πλέον, όπου το κακό έχει παραγίνει, έρχεται με εκκωφαντικό τρόπο στο προσκήνιο η διαχρονική διαπίστωση του Ρούντολφ Ρόκεμ: «Ο πολιτισμός και η κρατική εξουσία αποτελούν θεμελιωδώς αντιφατικές πραγματικότητες, οι οποίες δεν μπορούν να συνυπάρξουν χωρίς η μία να καταστρέψει την άλλη». Το φαινόμενο δημιουργών που

υποτάσσουν την πνευματική τους ανεξαρτησία στην εκάστοτε κυβερνητική εξουσία «αντί πινακίου φακής», κολακεύοντας απροκάλυπτα τους κρατικούς παράγοντες, αποτελεί την πιο ωμή, πρακτική επιβεβαίωση αυτής της ρήσης. Όταν η τέχνη ανταλλάσσει την ελευθερία της με επιχορηγήσεις, κρατικές θέσεις, απευθείας αναθέσεις ή ευνοϊκή προβολή, παύει να είναι φορέας πολιτισμού και μετατρέπεται σε έναν θλιβερό μηχανισμό νομιμοποίησης της εξουσίας. Σύμφωνα με τον Ρόκεμ, το κράτος δεν μπορεί να συνυπάρξει με τον αληθινό πολιτισμό επειδή η ίδια του η φύση απαιτεί έλεγχο και υποταγή· όταν, λοιπόν, χρηματοδοτεί ή επιβραβεύει επιλεκτικά τους «ημετέρους», δεν στηρίζει την τέχνη, αλλά την εξημερώνει. Τα υλικά ανταλλάγματα λειτουργούν ως το πιο αποτελεσματικό φίμωτρο, καθώς ο καλλιτέχνης δεν χρειάζεται καν να λογοκριθεί βίαια, αφού αυτολογοκρίνεται οικειοθελώς για να μην χάσει την εύνοια του χορηγού του. Η ουσία της καλλιτεχνικής δημιουργίας βρίσκεται στην αμφισβήτηση, στην αναζήτηση της αλήθειας και στην ανυπότακτη έκφραση της ανθρώπινης συνείδησης. Όταν όμως ο δημιουργός επιλέγει τον δρόμο της δουλοπρέπειας και της κολακείας προς τους κυβερνώντες, συντελείται μια διπλή καταστροφή: αφενός ο ίδιος εκπίπτει ηθικά από πνευματικός άνθρωπος σε κοινό αυλοκόλακα, χάνοντας κάθε κύρος και αξιοπιστία στα μάτια της κοινωνίας, και αφετέρου το έργο του νεκρώνεται, γίνεται ανώδυνο, διακοσμητικό και βαθιά προπαγανδιστικό. Αυτή η θλιβερή πραγματικότητα των εξαγορασμένων συνειδήσεων αποδεικνύει ότι η σύγκρουση που περιέγραψε ο Ρόκεμ δεν είναι μια αφηρημένη φιλοσοφική θεωρία, αλλά μια ζωντανή, καθημερινή μάχη. Κάθε φορά που ένας καλλιτέχνης σκύβει το κεφάλι στην εξουσία για πρόσκαιρα οφέλη, η εξουσία κερδίζει έδαφος και ο πολιτισμός υποχωρεί, επιβεβαιώνοντας με τον πιο πικρό τρόπο πως, τελικά, η μία πραγματικότητα καταστρέφει την άλλη εκ των έσω.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Dirty Old Town

  Λίγα τραγούδια στην ιστορία της παγκόσμιας μουσικής έχουν καταφέρει να συμπυκνώσουν με τόση μαεστρία την ωμή αλήθεια μιας βιομηχανικής πόλ...